Co to jest tętniak?

Tętniak to nieprawidłowe poszerzenie światła naczynia (tętnicy), zwykle o kształcie wrzeciona lub worka. Może lokalizować się w wielu miejscach, jednak to tętniaki mózgowe oraz tętniaki dużych naczyń trzewnych mogą zagrażać życiu pacjentów

 

Dlaczego powstaje tętniaki naczyń mózgowych?

Aby zrozumieć to zagadnienie, należy posiadać pewne podstawy anatomiczne. Naczynia mózgowe dzielą się na tętnice – czyli doprowadzające krew z serca do tkanki mózgowej oraz na żyły – odprowadzające krew z mózgowia do serca. Tętniaki to schorzenia dotyczące praktycznie wyłącznie tętnic. Serce wyrzuca krew pod dużym ciśnieniem, dlatego ściana naczynia jest zbudowana z tkanki mięśniowej, która to wytrzyma i umożliwi doprowadzenie tlenu i składników odżywczych do najdalszych zakątków mózgowia. Ze względu na nieprzerwany nacisk krwi na ścianę tętnic, komórki w niej ulegają tzw remodelingowi, aby umożliwić utrzymanie optymalnego cylindrycznego kształtu. Jeżeli przepływ krwi, z jakiegoś powodu staje się turbulentny i ciśnienie wywierane na ścianę naczynia wzrasta – może dojść do uwypuklenia, które z czasem się powiększy i na tej zasadzie powstanie tętniak. Najczęściej lokalizują się one na podziałach lub łuku tętnic. Najniebezpieczniejszym czynnikiem tętniaków, jest brak warstwy mięśniowej w ścianie, co może prowadzić do pęknięcia i dostania się dużej ilości krwi do mózgowia.

 

Ilustracja przedstawia najczęstsze lokalizacje tętniaków w kole Willisa

 

Przyczyny powstawania tętniaków – są to zwykle schorzenia, które powodują, wcześniej opisany, turbulentny przepływ krwi tj. nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, ważnym czynnikiem ryzyka jest palenie papierosów i stosowanie używek (szczególnie narkotyków), które uszkadzają ścianę naczyń krwionośnych. Część tętniaków może być także genetycznie uwarunkowana.

Wykryli u mnie niepękniętego tętniaka naczyń mózgowych, co teraz?

Niepęknięte tętniaki zwykle nie dają objawów i zostają wykryte podczas diagnostyki obrazowej innych schorzeń np. bólów lub zawrotów głowy. Niekiedy mogą uciskać istotne struktury i powodować np. rozszerzenie źrenicy, zaburzenia widzenia lub niedowład mięśni twarzy. Decyzja o leczeniu niepękniętego tętniaka należy do neurochirurga lub neuroradiologa, i opiera się wiele czynników, m. in ryzyko pęknięcia, lokalizacja i rozmiar, wywiad rodzinny czy wiek i choroby towarzyszące pacjenta.

Tętniak pękł – co może mi grozić?

Obrzęk mózgu i ewentualne wklinowanie – po pęknięciu tętniaka, krew dostaje się pod dużym ciśnieniem do przestrzeni płynowej, która fizjologicznie otacza nasz móg. Jak wszyscy wiemy, objętość czaszki jest stała i każda dodatkowa ilość płynu, w tym wypadku krwi, powoduje ucisk na istotne struktury – fachowo nazwane jest to wywieraniem efektu masy. Może to prowadzić do deficytu neurologicznego, a nawet do zaburzeń oddychania i zgonu.

Wodogłowie pokrwotoczne – jak wspomniano wcześniej, krew przedostaje się pod ciśnieniem do przestrzeni płynu mózgowo-rdzenioiwego, która zwykle otacza mózg. W normalnych okolicznościach płyn ten odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowego stanu zdrowia i funkcjonowania neuronów w mózgu, dlatego też podlega recyrkulacji. Każdego dnia (w bardzo wolnym tempie) powstaje około 500ml płynu mózgowo-rdzeniowego, który w określonych miejscach jest ponownie wchłaniany do żył.

W zależności od tego, ile krwi dostanie się do tej przestrzeni z pękniętego tętniaka, płyn rdzeniowy może nie być w stanie normalnie odpłynąć. W rezultacie gromadzi się płyn mózgowo rdzeniowy, co jeszcze bardziej zwiększa ciśnienie w czaszce. Nazywa się to wodogłowiem i może być przyczyną konieczności operacyjnego drenażu komorowego lub założenia zastawki komorowo-otrzewnowej aby zapewnić alternatywną odpływ płynu mózgowo-rdzeniowego nadal produkowanego przez organizm Nieleczone wodogłowie może przyczynić się do niepełnosprawności.

Skurcz naczyń

Główne naczynia krwionośne u podstawy mózgu, w których najprawdopodobniej rozwinie się tętniak, są zawieszone w płynie mózgowo-rdzeniowym, otoczonym niewielką ilością tkanki podporowej. W związku z tym, gdy tętniak pęka, krew faktycznie otacza powierzchnię tych naczyń krwionośnych. Ta krew osiada, krzepnie, a następnie organizm poprzez kilka reakcji próbuje ją oczyścić. Ponieważ krew jest „trawiona” przez białe krwinki w organizmie, niektóre produkty uboczne mogą działać drażniąco na otaczające tkanki, w tym tętnice w mózgu. Normalna warstwa mięśni tworząca ścianę tętnicy może zostać podrażniona przez tę krew i skurczyć się, zwężając naczynie i utrudniając przepływ krwi do mózgu. Może to prowadzić do udarów niedokrwiennych lub uszkodzenia mózgu na skutek niedostatecznego przepływu krwi. Jest to kolejny czynnik, który może przyczynić się do niepełnosprawności neurologicznej.

Występuje kilka innych procesów, w tym między innymi drgawki, infekcje, zakrzepy krwi w nogach i problemy z sercem. Przedłużający się pobyt na oddziale intensywnej terapii, często około 2 tygodni, również odbija się na ogólnym stanie zdrowia. Częste badania neurologiczne na oddziale intensywnej terapii znacząco zakłócają sen.

Podczas wizyty kontrolnej spróbuj poprosić lekarza, który szczegółowo zna Twój przypadek, o wyjaśnienie, co się działo, gdy pękł tętniak. Mamy nadzieję, że do tego czasu zaczniesz lepiej rozumieć, czego możesz się spodziewać w przyszłości.